ถ้าคุณเคยทำ MBTI มาแล้วและรู้สึกว่าอยากเข้าใจตัวเองให้ลึกกว่าเดิม โดยเฉพาะเรื่องทำไมเราถึงคิดและทำแบบนี้ แบบทดสอบนพลักษณ์ หรือ Enneagram Test อาจเป็นเครื่องมือที่คุณกำลังมองหา
บทความนี้จะพาคุณทำความรู้จักตั้งแต่พื้นฐานว่า Enneagram คืออะไร มีกี่ประเภท ต่างจาก MBTI อย่างไร ทำแบบทดสอบ Enneagram Test ภาษาไทยได้ที่ไหน และจะนำผลลัพธ์ไปใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างไร แบบเข้าใจง่ายสำหรับมือใหม่
Enneagram คือ อะไร?
อ้างอิง: TrueID
Enneagram (อ่านว่า เอ็น-เนีย-แกรม) หรือในภาษาไทยเรียกว่า “นพลักษณ์” เป็นระบบอธิบายบุคลิกภาพที่แบ่งคนออกเป็น 9 ประเภทหลัก
คำว่า Enneagram มาจากภาษากรีก “ennea” ที่แปลว่าเก้า และ “gramma” ที่แปลว่าภาพหรือรูป จึงหมายถึงแผนภาพเก้าจุดที่เชื่อมโยงกันเป็นวงกลม
จุดเด่นที่ทำให้ Enneagram แตกต่างจากแบบทดสอบอื่น คือการโฟกัสที่ แรงจูงใจ ความกลัว และความปรารถนาพื้นฐาน ที่อยู่เบื้องหลังพฤติกรรม ไม่ใช่แค่สิ่งที่เราแสดงออกภายนอก
แต่ละประเภทจะมีความกลัวหลัก (basic fear) และความต้องการหลัก (basic desire) ที่คอยขับเคลื่อนการตัดสินใจในชีวิต
Enneagram มาจากไหน
ระบบนพลักษณ์สมัยใหม่ได้รับการพัฒนาและเผยแพร่อย่างกว้างขวางในช่วงปลายศตวรรษที่ 20 โดยมีนักคิดหลายคนมีส่วนร่วม และต่อมาถูกจัดทำเป็นแบบทดสอบที่วัดผลได้อย่างเป็นระบบ
เช่น RHETI (Riso-Hudson Enneagram Type Indicator) ของ The Enneagram Institute ทั้งนี้ ควรเข้าใจว่า Enneagram เป็นกรอบเพื่อการพัฒนาตนเอง ไม่ใช่เครื่องมือวินิจฉัยทางการแพทย์หรือทางคลินิก
นพลักษณ์ทั้ง 9 ประเภท อย่างสรุป
อ้างอิง: Mahidol University
แต่ละประเภทมีชื่อเรียกและลักษณะเด่นที่ต่างกัน ต่อไปนี้เป็นภาพรวมสั้น ๆ ตามการจัดประเภทของ The Enneagram Institute เพื่อให้มือใหม่พอเห็นภาพก่อนทำแบบทดสอบจริง
- Type 1 – The Reformer (นักปฏิรูป): มีอุดมการณ์ ยึดหลักการ มีระเบียบ และต้องการทำสิ่งที่ถูกต้อง
- Type 2 – The Helper (ผู้ให้): ใส่ใจผู้อื่น เอื้อเฟื้อ และต้องการเป็นที่รักและมีคุณค่าต่อคนรอบข้าง
- Type 3 – The Achiever (นักความสำเร็จ): มุ่งมั่น ปรับตัวเก่ง ให้ความสำคัญกับภาพลักษณ์และผลสำเร็จ
- Type 4 – The Individualist (ปัจเจกชน): อ่อนไหว มีความเป็นตัวของตัวเอง และให้คุณค่ากับความหมายและความแตกต่าง
- Type 5 – The Investigator (นักสังเกตการณ์): ช่างคิด ช่างสังเกต รักการเรียนรู้และความเป็นส่วนตัว
- Type 6 – The Loyalist (ผู้ภักดี): รับผิดชอบ ให้ความสำคัญกับความมั่นคงและความไว้วางใจ
- Type 7 – The Enthusiast (ผู้กระตือรือร้น): มองโลกในแง่ดี ชอบความหลากหลายและประสบการณ์ใหม่ๆ
- Type 8 – The Challenger (ผู้ท้าทาย): มั่นใจ เด็ดขาด และต้องการควบคุมชีวิตของตัวเอง
- Type 9 – The Peacemaker (ผู้สร้างสันติ): ประนีประนอม เปิดกว้าง และให้คุณค่ากับความสงบและความกลมเกลียว
ศูนย์พลังงานทั้ง 3 (Centers/Triads)
นอกจาก 9 ประเภทแล้ว Enneagram ยังจัดกลุ่มประเภทออกเป็น 3 ศูนย์ ตามลักษณะการรับมือกับอารมณ์และการตอบสนองต่อโลก ซึ่งช่วยให้เข้าใจภาพรวมได้ง่ายขึ้น
- ศูนย์สัญชาตญาณ/ท้อง (Gut/Instinctive) — Type 8, 9, 1: เกี่ยวข้องกับอารมณ์โกรธและเรื่องการควบคุม
- ศูนย์หัวใจ/ความรู้สึก (Heart/Feeling) — Type 2, 3, 4: เกี่ยวข้องกับภาพลักษณ์และอารมณ์ด้านความรู้สึกมีคุณค่า
- ศูนย์ความคิด/หัว (Head/Thinking) — Type 5, 6, 7: เกี่ยวข้องกับความกลัวและการหาความมั่นคงทางความคิด
อีกแนวคิดที่มักพบคือ “ปีก” (Wing) ซึ่งหมายถึงประเภทที่อยู่ติดกันบนแผนภาพและมีอิทธิพลต่อบุคลิกของเรารองลงมา เช่น คนที่เป็น Type 9 อาจมีปีกไปทาง 8 หรือ 1 ทำให้รายละเอียดของแต่ละคนมีความเฉพาะตัวมากขึ้น
จุดประสงค์ของแบบทดสอบนพลักษณ์
เป้าหมายหลักของ แบบทดสอบนพลักษณ์ ไม่ใช่การ “ตีตรา” ว่าเราเป็นคนแบบไหน แต่เป็นการช่วยให้เราเห็นรูปแบบความคิดและแรงจูงใจที่ทำงานอยู่เบื้องหลังโดยที่เราอาจไม่เคยรู้ตัว
ประโยชน์ในการเข้าใจตัวเอง
เมื่อรู้ว่าความกลัวและความต้องการพื้นฐานของเราคืออะไร เราจะเข้าใจว่าทำไมบางสถานการณ์ถึงกระตุ้นให้เราตอบสนองแบบเดิม ๆ และเปิดโอกาสให้เลือกตอบสนองอย่างมีสติมากขึ้น
ประโยชน์ในความสัมพันธ์และการทำงาน
การเข้าใจว่าคนรอบตัวมีแรงจูงใจต่างจากเรา ช่วยลดความขัดแย้งและทำให้สื่อสารกันได้ตรงจุดมากขึ้น หลายองค์กรจึงนำ Enneagram ไปใช้เพื่อพัฒนาทีมและความเข้าใจระหว่างเพื่อนร่วมงาน
Enneagram ต่างจาก MBTI และแบบทดสอบอื่นอย่างไร
คำถามยอดฮิตของมือใหม่คือ “ในเมื่อทำ MBTI แล้ว ยังต้องทำ Enneagram อีกไหม?” คำตอบคือทั้งสองระบบมองคนคนละมุม และใช้เสริมกันได้ดี
โฟกัสต่างกัน: พฤติกรรม vs แรงจูงใจ
MBTI เน้นอธิบาย ความชอบและพฤติกรรมที่สังเกตได้ ผ่านมิติ 4 คู่ แล้วจัดคนเป็น 16 ประเภท ส่วน Enneagram เน้น แรงจูงใจ ความกลัว และความปรารถนาที่อยู่ลึกลงไป แล้วจัดเป็น 9 ประเภท
พูดง่าย ๆ คือ MBTI บอกว่า “เราทำอะไร/อย่างไร” ขณะที่ Enneagram พยายามอธิบายว่า “ทำไมเราถึงทำแบบนั้น”
เรื่องความน่าเชื่อถือ (Reliability)
เนื่องจาก Enneagram วัดแรงจูงใจภายในซึ่งวัดได้ยากกว่าพฤติกรรมภายนอก การประเมินความเที่ยงตรงจึงท้าทายกว่า
แบบทดสอบ RHETI มีรายงานค่าความเชื่อมั่นแบบ test–retest สำหรับการระบุประเภทหลักอยู่ราว r = 0.72 ซึ่งถือว่าอยู่ในระดับปานกลาง จึงควรใช้ผลลัพธ์เป็นจุดเริ่มต้นในการสำรวจตัวเอง มากกว่าคำตัดสินตายตัว
ทำแบบทดสอบ Enneagram Test ภาษาไทยได้ที่ไหน
อ้างอิง: diyinspirenow
คุณสามารถทำแบบทดสอบนพลักษณ์ (Enneagram) เป็นภาษาไทยได้จากหลายเว็บไซต์ที่ให้บริการฟรีและได้รับความนิยม ดังนี้
ทำอย่างไรให้ได้ผลแม่นยำ
ตอบตามความเป็นจริงว่าเราเป็นอย่างไรโดยธรรมชาติ ไม่ใช่สิ่งที่เราอยากเป็น หาช่วงเวลาที่ไม่รีบร้อน และนึกถึงตัวเองในภาพรวมของชีวิต ไม่ใช่แค่ช่วงอารมณ์ใดอารมณ์หนึ่ง เพราะความกดดันชั่วขณะอาจทำให้ผลเพี้ยนได้
อ่านและตีความผลลัพธ์อย่างเข้าใจสำหรับมือใหม่
เมื่อได้ผลออกมาแล้ว อย่าเพิ่งยึดติดกับตัวเลขประเภทเพียงอย่างเดียว ต่อไปนี้คือวิธีตีความผลอย่างมีประโยชน์
ประเภทหลักกับปีก
ดูว่าประเภทหลักที่ได้ตรงกับความรู้สึกลึก ๆ ของเราหรือไม่ จากนั้นค่อยพิจารณาปีกที่มีคะแนนใกล้เคียง เพื่อเติมรายละเอียดให้ครบถ้วน หากมีสองประเภทที่คะแนนสูสีกัน ลองอ่านคำอธิบายของทั้งคู่แล้วดูว่าแรงจูงใจของประเภทใดตรงกับเรามากกว่า
อย่าใช้ผลเป็นข้ออ้าง
ผลลัพธ์ควรเป็นเครื่องมือทำความเข้าใจ ไม่ใช่กรอบจำกัดตัวเอง ทุกประเภทมีทั้งด้านที่แข็งแรงเมื่อเราพัฒนาตัวเอง และด้านที่ควรระวังเมื่ออยู่ในภาวะเครียด การรู้ทั้งสองด้านจะช่วยให้เราเติบโตได้จริง
นำผลไปใช้ในชีวิตประจำวัน
คุณค่าที่แท้จริงของการทำแบบทดสอบอยู่ที่การนำไปใช้ ไม่ใช่แค่รู้ว่าตัวเองเป็นประเภทไหน
- สังเกตทริกเกอร์ของตัวเอง: เมื่อรู้ความกลัวหลักของประเภทตัวเอง ให้ลองสังเกตว่าอะไรกระตุ้นให้เกิดความเครียด แล้วเตรียมวิธีรับมือล่วงหน้า
- ปรับการสื่อสาร: ปรับวิธีพูดคุยกับคนรอบข้างให้สอดคล้องกับแรงจูงใจที่ต่างกัน จะช่วยลดความเข้าใจผิด
- ตั้งเป้าพัฒนาตัวเอง: เลือกหนึ่งด้านที่อยากพัฒนาจากคำอธิบายประเภทของตัวเอง แล้วลงมือทำเป็นนิสัยเล็กๆ
สรุป
โดยสรุป Enneagram คือ ระบบนพลักษณ์ที่แบ่งคนออกเป็น 9 ประเภทตามแรงจูงใจ ความกลัว และความปรารถนาพื้นฐาน ต่างจาก MBTI ที่เน้นพฤติกรรมและความชอบ การทำ แบบทดสอบนพลักษณ์ จึงช่วยให้เราเข้าใจเหตุผลเบื้องหลังของสิ่งที่เราทำ
ประโยชน์หลักคือการรู้จักตัวเองลึกขึ้น สื่อสารกับคนอื่นได้ดีขึ้น และมีแนวทางพัฒนาตัวเองที่ชัดเจน ขอเพียงใช้ผลลัพธ์เป็นจุดเริ่มต้นของการเรียนรู้ ไม่ใช่คำตัดสินตายตัว แล้วค่อย ๆ นำสิ่งที่ได้ไปปรับใช้ในชีวิตประจำวัน
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Enneagram กับ นพลักษณ์ คือสิ่งเดียวกันไหม?
ใช่ครับ “นพลักษณ์” เป็นชื่อภาษาไทยของระบบ Enneagram ทั้งสองคำหมายถึงระบบบุคลิกภาพ 9 ประเภทเดียวกัน
ควรทำ MBTI หรือ Enneagram ดีกว่ากัน?
ทั้งสองมองคนคนละมุมและใช้เสริมกันได้ MBTI ช่วยอธิบายพฤติกรรมและความชอบ ส่วน Enneagram ช่วยอธิบายแรงจูงใจเบื้องลึก หากมีเวลา ลองทำทั้งคู่เพื่อภาพที่ครบถ้วนขึ้น
ผลแบบทดสอบนพลักษณ์เปลี่ยนได้ไหม?
โดยทั่วไปประเภทหลักมักค่อนข้างคงที่ แต่รายละเอียดการแสดงออกอาจเปลี่ยนตามช่วงชีวิตและระดับการพัฒนาตัวเอง หากผลไม่ตรงกับความรู้สึก อาจลองทำซ้ำในวันที่ผ่อนคลายและตอบตามความเป็นจริง
แบบทดสอบ Enneagram แม่นยำแค่ไหน?
เนื่องจากวัดแรงจูงใจภายในซึ่งวัดได้ยาก ความเที่ยงตรงจึงอยู่ในระดับปานกลาง (เช่น RHETI มีค่า test–retest ราว r = 0.72) จึงควรใช้เป็นเครื่องมือสำรวจตัวเอง ไม่ใช่คำวินิจฉัยทางการแพทย์
ตอบแบบทดสอบอย่างไรให้ได้ผลตรงที่สุด?
ตอบตามตัวตนที่แท้จริงของเราโดยธรรมชาติ ไม่ใช่ภาพที่อยากเป็น เลือกช่วงเวลาที่ไม่เครียดหรือรีบร้อน และนึกถึงตัวเองในภาพรวมของชีวิตมากกว่าช่วงอารมณ์ชั่วคราว